• یکشنبه ۱۵ مهر ماه، ۱۳۹۷ - ۱۱:۰۳
  • دسته بندی : فرهنگی و هنری
  • کد خبر : 977-4494-5
  • خبرنگار : ----
  • منبع خبر : ----

انتظامی جوان‌اول سینمای ‌ایران نبود، اما 70 سال تداوم داشت

مستندی از زندگی هنرمندانه انتظامی، که اشک را پیش از ترک زمین، در چشمانش آورده بود، امروز دوستدارانش را منقلب کرد. شاید عزت‌الله انتظامی، پلان آخر زندگی و ترک زمین را پذیرفته بود، اما کسانی که امروز، 40 روز بعد از شروع سفر جاودانه‌اش، برای دیدار این مستند دور هم جمع شده بودند، هنوز نبود عزت صحنه‌های سینمای ایران را باور نداشتند و چشمان خیس آنها بعد از اتمام فیلم، گویای این ادعا بود.

به گزارش خبرنگار ایسنا-منطقه اصفهان، شامگاه گذشته (شنبه)، شب بخارا به بهانه چهلمین روز درگذشت عزت‌الله انتظامی، برگزار شد.

علی دهباشی که به دلایل کاری، نتوانسته بود در این شب بخارا حضور پیدا کند، در پیامی ویدئویی، اندوه خود را نسبت به این غم بزرگ چنین عنوان کرد: هیچ‌گاه تصور نمی‌کردم روزی فرا برسد که ما به یاد استاد انتظامی دور هم جمع شویم و این سرگذشت مختوم همه ماست که اتفاق افتاد.

سردبیر نشریه بخارا، عزت‌الله انتظامی را متعلق به نسلی از هنرمندان ایران دانست که پایه‌گذار تئاتر، سینما و بسیاری از ویژگی‌های فردی و جمعی در سینمای ایران بودند.

وی در ادامه در وصف عزت‌الله انتظامی، گفت: او شبیه هیچ کس نبود، خودش بود و از خودش مکتبی را باقی گذاشت، گرچه مقلدی را به صورت یک نقش برجسته و ممتاز پیدا نکرد، اما در تاریخ تئاتر و سینمای ایران باقی خواهد ماند.

دهباشی در ادامه صحبت‌هایش، مستند حاضر که توسط غزاله سلطانی در زمان حیات انتظامی به تصویر کشده شده را تنها فیلم مورد تائید استاد خواند و این تائیدیه را نشانه احترام و علاقه خاص عزت‌الله انتظامی به کار و شخص این کارگردان جوان دانست.

پس از سخنرانی علی دهباشی، سالن غرق در سکوت، به خاطرات عزت‌الله انتظامی ورود پیدا می‌کند، با سکانس‌هایی که هرکدام وجوه خارج از فیلم‌ انتظامی را نشانگر بودند. 

سکانس اول، آمیختگی زندگی انتظامی با سینما با به تصویر کشیدن تمرین دیالوگ‌هایش در منزل شخصی و در کنار عروسکی که احتمالا نقش‌های زیادی را از این بازیگر دیده، نشان می‌دهد.

در سکانس‌های بعد، صمیمیت اجتماعی بازیگر پیشکسوت و متواضع، سالن را با مهربانی‌اش، گرما می‌بخشد. آنقدر که گویی انتظامی، در فاصله چند متری مخاطب، دست مهر و لطف به او می‌دهد و لبخند گرم نثارش می‌کند.

اشک غرور در چشم بینندگان آنجا حلقه می‌زند که انتظامی در صحنه بین‌المللی یونسکو، می‌گوید "اگر نیت یک ساله دارید گندم بکارید، اگر نیت ده ساله دارید درخت غرس کنید و اگر نیت صد ساله دارید، آدم تربیت کنید".

هنگامی چشم مخاطبان از زیبایی حضور این بازیگر برق می‌زند که در صحنه‌ای صمیمی و گرم، شاگردانش در منزل او و پهلوی او، از شاگردی محضرش ابراز خوشحالی می‌کنند و در صحنه‌ای دیگر منتقد فرانسوی در حضور پر تواضع خودش از موفقیت‌های تجربی‌اش می‌گوید.

سالن در سکوتی پرذوق از خلاصه شدن زندگی هنری این بازیگر، در سکانس‌های پایانی، آرام‌آرام، به یاد از دست رفتن این اعجوبه سینما می‌افتند و در آخرین سکانس، با صدای محمد عبدالحسینی و موسیقی مجید انتظامی اشک حسرت می‌ریزند.

غزاله سلطانی ضمن تشکر از حضور مخاطبان، سخنانش را با جملات "آقای انتظامی همیشه زنده است" و "بودن در کنارش از بزرگترین اتفاقات زندگی من بود" شروع می‌کند و در ادامه، از خاطراتش با انتظامی و تصمیمش برای ساخت مستندش می‌گوید.

کارگردان مستند "... و آسمان آبی" می‌گوید: سال 1386 حین عکاسی از استاد در حیاط خانه، تصمیم به مستندسازی گرفتم و تصمیمم را مطرح کردم و با این شرط که خودش فیلم را بپسندد، ساخت فیلم را آغاز کردم. سال88 در اوج استرس، در دفتر تهیه کننده، فیلم را دیدند و با اشک گفتند، "دختر جون دستت درد نکنه!"

وی در ادامه به حضور این مستند در جشنواره فیلم فجر سال 88 اشاره کرد و گفت: بعد از حضور در جشنواره، به مدت چندماه، فیلم به صورت تک سانس اکران‌هایی در سینماها را تجربه کرد و در سال 90 پخش نمایش خانگی فیلم آغاز شد و امروز بعد از گذشت 40 روز از نبودش، باهم به نظاره این فیلم و زنده کردن یاد استاد در اصفهان می‌نشینیم.

سلطانی در خصوص روند تولید مستند، فیلم‌برداری این اثر را بسیار طولانی و در حدود 100 دقیقه عنوان کرد و افزود: تلاش کردم تا به خلوت استاد نزدیک شوم و ترجیح دادم تا از تکرار کارنامه کاری، که پیشتر هم در کتب مربوط به این بازیگر چاپ شده بود پرهیز کنم و این نکته‌ای بود که خود انتظامی هم نمی‌پسندید و علاقه‌ای به تکرار گفت‌وگوهای پرتعریف در ساخت مستند نداشت و تفاوت این کار فرهنگی با باقی کارها هم در همین نکته است.

کارگردان مستند زندگی عزت‌الله انتظامی، به نقل از "مهرجویی"، انتظامی را "چارلی" خطاب کرد و گفت: مشتاق بودم تا در این مستند از گفت‌وگو با مهرجویی هم استفاده شود، اما روز فیلم برداری، آقای مهرجویی دچار کسالت بودند و بعدها دیگر فرصت مناسب این کار پیش نیامد، اما رابطه عجیب، دوستانه‌ای بین این دو بود.

وی مدت زمان تدوین کار را هفت ماه عنوان کرد و با بیان جمله مجید انتظامی"من برای پدرم آهنگ نساختم، برای فیلم تو آهنگ ساختم" ساخت موسیقی فیلم را لطفی بزرگ به خودش و فیلم خواند.

سلطانی علت کیفیت پایین فیلم را نتیجه فیلم‌برداری با ابزار کم کیفیت 10 سال پیش دانست و گفت: در تلاشیم تا کیفیت فیلم را برای ثبت و ماندگاری ارتقا دهیم.

پژمان نظرزاده در ادامه شب بخارا، با محوریت شخصیت هنری عزت‌الله انتظامی، انتظامی را فراتر از یک بازیگر، یک پدیده فرهنگی به معنای شخصیتی که عقبه تاریخی دارد عنوان کرد و افزود: عزت الله انتظامی گذشته ای دارد و قطعا آینده‌ای هم خواهد داشت.

این منتقد سینما، در توضیح وجهه تاریخی انتظامی، به تاریخ تولد او در سال 1303، پیش از آغاز سلطنت پهلوی، اشاره کرد و با بیان اینکه دوران زیست هرکس می‌تواند نشانگر جهت‌گیری‌های آن شخص باشد، اضافه کرد: استاد انتظامی اتفاقات بسیاری را دیده‌اند. از جمله اشغال ایران در سال 1320، کودتای 28 مرداد در سال 1332، در میانسالی، انقلاب 1357 و هم‌چنین، جنگ و سال‌های بعد از انقلاب را دیده‌اند و مسئله مهم در سیر تحول تاریخی ایران، طی دوران زندگی استاد، جهت‌گیری استاد نسبت به این حوادث بوده، که باعث ماندگاری استاد در تاریخ هنر ایران شده است.

وی در تشریح کارنامه هنری انتظامی، آغاز فعالیت‌های هنری این بازیگر فقید را با "پیش‌پرده‌خوانی" عنوان می‌کند، هنری که در دهه 20 در ایران نگاه بسیار انتقادی به مسائل روز و اجتماعی در قالب سیاسی داشته و در این دوران پیش‌پرده‌خوانان هم با مشکلات بزرگی روبه‌رو می‌شدند. 

منتقد فیلم‌های سینمایی، شروع فعالیت انتظامی را از زمان مدرنیزاسیون در ایران، در سال های قبل از 20 می‌داند، تا بعد از دهه 20 که پیش‌پرده‌خوانی را رها کرده و کار جدی‌تر تئاتر را آغاز می‌کند و با شروع کار تلویزیون، وارد این عرصه شده و بنا بر گفته خود انتظامی، تا قبل از سال 60 نزدیک به 400 کار تلویزیونی را انجام می‌دهد و طی دهه 40-50 با تغییر وضعیت فرهنگی کشور، افزایش سطح رفاه و حمایت دولت از فرهنگ، انتظامی وارد سینمای موج‌نو می‌شود.

وی در ادامه قبول نقش هنرمندان در دوران متفاوت اجتماعی را نشات گرفته از تفکر افراد، خارج از فیلم و در جایگاه شخصی خود می‌داند، اما تنوع نقش‌های انتظامی به عنوان شخصیت منفی و یا مثبت در کارهای متفاوت را، نشانه مبری ماندنش از سیاست قلمداد می‌کند و می‌گوید: انتظامی قبل از آنکه به‌ دنبال بیانیه دادن سیاسی و اجتماعی باشد، به دنبال اصالت هنر و گسترش دادن یک معنا هنری است.

نظرزاده وجه دیگر انتظامی در فیلم‌هایش را، وجه ضد استعماری او می‌داند که به عقیده او در فیلم‌هایی نظیر، "ستارخان" و "شیرسنگی" قابل رویت است.

این منتقد در ادامه توضیح کارنامه هنری انتظامی گفت، در شکل حیرت‌آوری، انتظامی هیچ‌وقت جوان اول سینمای ایران نبود، اما تداوم 70 ساله داشته، و این فوق‌العاده، زبانزد و حداقل در تاریخ سینما و تئاتر ایران کم‌نظیر است.

وی با اشاره به نقش فراموش نشدنی انتظامی در فیلم سینمایی گاو، بازی‌ حیرت‌آور انتظامی را نتیجه هم زیستی چند روزه این بازیگر توانمند با چهارپایان در گاوداری دوستش، به استناد سخنان ثبت شده از خود بازیگر، به هدف اجرای هرچه طبیعی‌تر نقشش می‌داند و این کار انتظامی را در سینمای زمان خودش فوق‌العاده برآورد می‌کند.

نظرزاده، تمرکز بازیگر بر تغییر نقش در کارهای مختلف با استفاده از بازی چهره و شکل صورت را ستودنی می‌داند و این مسئله را نتیجه "زندگی بازیگر در نقشش" بیان می‌کند، جمله ای که خود بازیگر هم به آن اشاره کرده بود: "من بازی نمی‌کنم، درون نقش‌های خودم زندگی می‌کنم."

منتقد جوان فیلم و سینما، انتظامی را به واسطه اجرای نقش‌های خوب و تخصصی‌اش، شخصیت ابدی سینمای ایران خواند و گفت: انتظامی تکرار نخواهد شد.

وی در جملات پایانی خود، سینما را محلی مستعد ظهور ابتذال خواند و توانایی انتظامی در حفظ خود از فساد، در دوران طولانی کاری‌اش را، همان چیزی معرفی کرد که باعث شده انتظامی از یک بازیگر، به یک موقعیت فرهنگی مبدل شود.

انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: